Göyçek Fatma

(1/1)

Cengiz35:
Göyçek Fatma

Biri var idi, biri yox idi, allahın bendesi çox idi, bir kişiynen bir arvad var idi. Günlerin birinde iş bele getirdi ki, bu kişinin arvadı azarlanıb öldü. Hemin arvaddan Fatma adında yetim bir gızı, bir de oğlu galdı. Kişi gördü ki, uşaglara baxa bilmeyecek, odu ki, ayrı bir arvad aldı. Kişinin bu arvaddan da bir gızı oldu, amma bu yaman kifir gız idi. Bu arvad gelen günden yetim Fatmanı gözü götürmedi. Öz gızının adını da Fatma goydu. Amma bu gızınan onun asiman tafoutu var idi. Yetim Fatma gözel göyçek bir gız, çirkin Fatma ise gara keçel idi. Analıg yetim Fatmaynan, oğlana gün verib, işıg vermirdi. Onları gah suya, gah oduna gönderirdi. Evde garabaş kimi işledirdi.
Günlerin birinde arvad iki ayağın bir başmağa direyib erine dedi:
- Kişi, eger bu uşagları aparıb azıtmasan, sende oturmuyacam. Menim bu uşaglardan zehlem gedir, onlara daha men baxa bilmirem.
Kişi ne geder yalvar-yapış eledi ki, ay arvad, insafın olsun, men bu bir parça tüfülleri hara azıdım, yazıgdılar, gederler meşede gurd-guş yiyer. Arvadın hırı tutmuşdu, ele nırx deyib durdu ki, eger azıtmasan gününü gara eliyecem. Kişi çox götür-goy eledi, gördü ki, ayrı elacı yoxdu. Fatmaynan oğlunu götürüb getdi meşeye. Uşaglarını alladıb dedi:
- Balalarım, siz morug, çiyelek yığa-yığa gedin derenin dibine, men de bu biri terefden bir az odun gırım, axşamüstü gelib sizi de götürerem, gederik.
Uşaglar atalarının sözüne inandılar. Morug, çiyelek yığa-yığa lap meşenin sıx yerine çatdılar.
Size kimnen deyim, kişiden. Kişi uşagları aldadıb bu terefden ağlaya-ağlaya, kor-peşiman gayıtdı eve. Axşam oldu. Garanlıg düşdü, meşede göz-gözü görmürdü. Ayı, canavar, peleng, şir meşeye bir nerilti, gurultu, inilti salmışdılar ki, vehmeden adamın bağrı çatlayırdı. Uşaglar ha gözlediler, dedeleri gelib çıxmadı. Axırda elacsız galıb bir ağacın başına çıxıb orada gecelediler. Sabah tezden durub yol başladılar bir cığırnan getmeye. Az getdiler, üz getdiler, dere-tepe düz getdiler, gelib bir bulağın başına çatdılar. Fatmanın gardaşı yaman susamışdı. Özünü tez verdi bulağın başına, istedi sudan doyunca içe. Fatma goymag istemedi, ele bil üreyine dammışdı ki, bu suda bir şey var. Fatma ne geder eledi ki, gardaşı sudan içmesin, olmadı. Oğlan ağzını bulağın gözüne diriyib sudan doyunca içdi. O saat dönüb oldu gara bir inek, Fatma üz-gözünü cırıb şiven saldı ki, ay gardaş, sene demedimmi içme, indi men neyniyim, başıma haranın daşını töküm.
Gardaşı dedi:
- Bacı, daha iş-işden keçib, menimki de beleymiş, gel gedek. Amma bu sirri ne bade bir adama deyesen ha!
Fatma ineyi de gabağına salıb ayag lepiriynen o geder getdi ki, meşeden çıxdı. Bir dağın başına çıxıb gördü ki, evleri uzagdan görükür. Düz geldi evlerine. Arvad gördü ki, gız geldi, amma yanında da bir gara inek. Evvelce üz-gözünü turşutdu, gaş-gabağını tökdü, istedi gızı govlasın. Sonra fikirleşdi ki, oğlan yoxdu, yegin ölüb-itib, meşede galıb. Gız da ki, bir yaxşı ineynen gelib. İneyi sağıb yeyerik. Bir azdan sonra gızı gene azdırarıg, o da itib cehenneme vasil olar. Kişi de gızını görüb bir terefden sevindi, bir terefden de oğlunu yadına salıb bikeyf oldu.
Analıg her gün Fatmanın eline bir az yun verib ineyi otarmağa göndererdi. Fatma axşama kimi ineyi otarır, analığı verdiyi yunu da didib eyirerdi. Bir gün yene ineyi otardığı yerde berk yel esdi, yel Fatmanın yumağını götürüb apardı. Fatma, "a yel baba, yumağımı aparma" - deye-deye yüyürürdü. Yel baba yumağı aparıb bir evin bacasınnan içeri saldı. Fatma gelib bu evin gapısını döydü. İçeriden bedheybet bir garı çıxıb dedi:
- A bala, ne var, ne isteyirsen?
Fatma dedi:
- Garı nene, yel baba yumağımı senin bacannan içeri saldı, gelmişem ki, onu veresen.
Garı dedi:
- A gızım, gel menim başıma bax, sonra yumağını verim.
Fatma razı oldu, içeri girib gördü garının evi zir-zibilnen doludu. Odu ki, dedi:
- Garı nene, süpürgeni ver, evini süpürüm.
Garı süpürgeni verdi. Fatma evi süpürüb ter-temiz eledi. Sonra da başladı garının başına baxmağa, gördü ki, bunun başı doludu ilan, çayannan, baxdı ki, garının başında bitler var tısbağa boyda, bireler var gurbağa boyda.
Garı dedi:
- A gızım, de görüm senin ananın başı geşengdi, yoxsa menim? Menim birelerim geşengdi, yoxsa onun.
Fatma dedi:
- Ay nene, elbette, senin başın geşengdi. Senin bit, birelerin de lap serçe, bülbül kimi şeylerdi.
Bu sözler garının xoşuna geldi, odu ki, dedi:
- Bala, burdan gedende gabağına üç bulag çıxacag, birinin suyu dümağ, süd kimi, o birininki gapgara şeve kimi, birinin de suyu gıp-gırmızı lale kimi. Ağ suda soyunub çimersen, gara sudan da saçına, gaşına, kirpiyine çekersen. Gırmızı sudan da yanaglarına, dodaglarına çekersen. Sonra gedib gara ineyin bir buynuzunnan yağ, birinnen de bal emeceksen.
Fatma garının yanından çıxıb geldi, yolda günçıxan terefde gabağına bir bulag çıxdı, suyu dümağ süd kimi, girib suda çimdi. Bir az gedib günbatan terefde de bir bulağa rast oldu. Bu bulağın suyu da gapgara idi. Fatma bu suynan başını yuyub, bir az da gaşına, kirpiyine çekdi. Gırmızı sudan da bir az yanaglarına, dodaglarına çekdi. Fatmanın gözelliyi bir idi, indi oldu min. Fatma ele bir gözel gız oldu ki, heç misli-beraberi olmadı. Aya dedi, sen çıxma, men çıxacam, güne dedi, sen çıxma, men çıxacam. Yanaglar gıp-gırmızı alma kimi, dodagları gaymag, dişleri inci, gözü maral gözü. Ne deyim, bir baxan deyerdi bir de baxaydım.
Fatma düz gelib çıxdı gara ineyin yanına, onun başını, gözünü sığallayıb başladı buynuzlarını emmeye, gördü ki, doğrudan da, ineyin bir buynuzunnan yağ, birinnen de bal gelir. Fatma her gün ineyin buynuzlarını emib ele kökeldi ki, lap balığa döndü. Fatmanın analığının bu işe hem paxıllığı tutdu, hem de mat galdı ki, gören Fatma neyleyir ki, bele kökelib, geşengleşir. Odu ki, sabahdan öz keçel gızını da goşdu Fatmanın yanına ki, o da naxıra gedib geşengleşsin.
İş bele getirdi ki, yene berk bir yel gopdu, bu defe de yel keçel Fatmanın yununu götürüb apardı. Yun gedib hemin garının bacasınnan içeri düşdü. Keçel Fatma yunun dalınca gaça-gaça gedib garının evine çıxdı. Gapını döyüb yununu istedi. Garı gızı içeri çağırıb dedi:
- A gızım, gel başımı bitle, sonra yununu verim.
Gız garının başına baxıb gördü ki, bit-bireynen doludu. "Tfu" eleyib geri çekildi. Garı dedi:
- A gızım, menim başım temizdi, yoxsa senin ananın?
Gız dedi:
- Allah vurmuşdu seni, başın ilan gurbağaynan doludu, helbetde anamın başı yaxşıdı.
Garı bir altdan yuxarı baxıb dedi:
- A gızım, sen ki, bele dedin, ala yununu verirem, amma burdan gedende gabağına üç bulag çıxacag. Birinin suyu gara, birinin suyu ağ, o birininki de gırmızı. Sen evvelce gara suya girib çimersen, sonra ağ suynan başını yuyub, bir az da gaşına, kirpiyine, gırmızı sudan da alnına sürtersen. Sonra da gara ineyin döşlerini emersen.
Gız garının yanınnan çıxıb yolda gara suynan çimdi, ağ sudan gaşına, kirpiyine çekdi, gırmızı sudan da alnına sürtdü. Evvelden de bir şey olmayan keçel Fatma dönüb oldu gara gul; her yeri oldu gap-gara kösey kimi. Birce dişleri, gözleri ağarırdı. Keçel Fatmanın heç neden xeberi yox idi. Gelib ineyin emceyini ağzına salıb başladı sormağa, gördü ki, ağzına irin gelir, tez başladı ineyin o biri memesini emmeye, gördü ki, bunnan da gan gelir. Durub kor-peşiman evlerine geldi. Anası gızına baxan kimi ellerini iki dizine vurub dedi:
- Bıy, başına güller, ay gız sene ne oldu ki, bu güne düşdün?
Gız başına geleni anasına söyledi. Daha iş işden keçmişdi. O günnen keçel Fatmanı anası evden heç yere buraxmadı. Amma göyçek Fatma her gün ineyi aparıb otarır, özü de günü-günnen geşengleşirdi. Analıg gördü ki, Fatma ineyi otarmağa apardıgca yaxşılaşır, odu ki, bir gün bir az guru yuxa bişirib paltarının altınnan küreklerine goydu, eri eve gelende yere yıxılıb arxası üste o üze, bu üze çörükdü. Arvad terpendikce yuxalar xırha-xırnan gırılırdı. Arvad ufuldana-ufuldana dedi:
- A kişi, görürsenmi ne berk azarramışam. Ölürem, mene bir elac.
Kişi dedi:
- Arvad senin dermanın nedi, de tapım?
Arvad dedi:
- Menim dermanım gara ineyin etidi. Onu kesib etini mene yedirtsen yaxşı olacam.
Kişi evvelce ineyi kesmek istemedi, amma arvad el çekmedi ki, çekmedi. Kişi axırda ineyi kesdi. Göyçek Fatma gördü ki, ineyi kesdiler. Galdı meettel ki, indi ne yeyecek, acınnan ölecek. Durub getdi hemin goca garının yanına, ehvalatı ona söyledi. Garı dedi:
- Gızım, eybi yoxdu, goy ineyi kessinner, sen onun etinnen yemezsen, goy onlar yesinner, sonra xelvetce onun bütün sümüklerini torbaya yığıb getirersen menim yanıma. Gorxma, gardaşın indi de xoruz cildine düşecek Fatma garının yanınnan gelib o dediyi kimi eledi. İneyin etinnen yemedi, onsuz da analığı heç ona et vermedi. Beli, Fatma ineyin sümüklerini irili-xırdalı yığıb bir torbaya doldurdu, xelvetce düz getirdi garının evine, garı yeke bir guyu gazıb sümükleri basdırdı ora. Üstünü torpaglayıb gıza dedi: - Bala, gorxma, bu sümüklerden ne istesen o saat hazır olacag.
Gız durub evlerine geldi, bir-iki günnen sonra padşahın böyük oğlunun toyuydu, hamını çağırmışdılar. Fatmanın analığı da keçel gızını geyindirib-keçindirib toya gedirdi. Göyçek Fatma da analığına yalvar-yaxar eledi ki, toya onu da aparsın. Analığı goymadı ki, goymadı, dedi:
- Birce senin yerin eskik idi, gaxıl otur yerinde, onsuz da senin paltarın ne gezir ki, geyinib gedesen.
Analıg bir çanag darını yere töküb, bir boş cam goydu, dedi:
- Men gelene kimi bu darını yığarsan çanağa, bu camı da göz yaşınnan doldurarsan, eger dediklerimi elemesen, vay senin gününe.
Fatma galdı mat-mehettel ki, neylesin. Analığı geden kimi kor-peşiman daban alıb düz geldi garının yanına, analığının tapşırdığı işleri söyledi.
Garı dedi:
- Gızım, gorxma, bu işler menim elimde su içimi kimi bir şeydi.
Garı gıza bir çanag darı verdi, bir cam da duzlu şor su. Dedi:
- Apar bu darını tök analığının darı çanağına, duzlu suyu da tök cama, ele bilsin ki, ağlayıbsan, gözünün yaşıdı. Galdı yere tökülen darılar, toyug-cüceleri burag goy darını denneyib gurtarsınnar.
Garı bu sözleri gıza deyennen sonra onu götürüb geldi ineyin sümüyünü basdırdığı yere. Guyunun ağzını açıb dedi:
- Ey gara inek, sennen bir geşeng padşahane libas, bir de bir gızıl başmag isteyirem ki, Fatma geyinib getsin toya.
O saat bir de gördüler ki, bu şeyler hazır oldu. Garı gıza bir torba kişmiş, bir torba da kül verib dedi:
- Gızım, bu paltarı, gızıl başmağı geyib, torbaları da götürüb gedersen toya, orada seni analığın tanımayacag, toyda seni de oynadacaglar. Sen oynayanda camaatın üstüne kişmiş tökersen, analığının üzüne kül, sonra tez gayıdıb gelersen eve, paltarını soyunub oturarsan.
Beli, Fatma zer-zibaynan tikilmiş paltarı geyib, gızıl başmağı ayağına taxıb döndü huri-meleye. Getdi toya, hamı bu gözellikde gızı görüb mat galdı. Fatma oynaya-oynaya adamların gabağına getdikce hamının gucağına kişmiş töküb, analığının gözüne kül sepdi. Sonra toydan çıxıb telesik gayıtdı eve. Yolda çaydan hoppanıb keçende başmağının bir tayı ayağınnan çıxıb düşdü suya. Telesdiyinnen başmağı goyub gaçdı. Hemin gün deme padşahın oğlu ova çıxıbmış. Gayıdan baş yolda atını çayda sulamağa getirdi. At dodağını suya vurub geri çekildi. Padşahın oğlu eyilib suya baxdı, gördü ki, suda bir tay gızıl başmag var, tez çıxardıb özüynen getirdi. Bu terefden de Fatma gelib paltarını soyunub gizlendi. Analığı gaş-gabaglı geldi eve. Fatma dedi:
- Ana, bir az söyle görüm toyda ne oldu, ne keçdi?
Arvad dedi:
- Heç, ne olacag, bir garagünnünün biri oynayanda hamının gabağına kişmiş tökdü, bizim gabağımıza kül atdı.
Bunları burda goyag, görek padşahın oğlu başmağı neyledi. Başmag o geder geşeng idi ki, heç padşahın xezinesinde de belesi yox idi. Padşahın oğlu başmağı öz lelesine verib dedi:
- Apar bu başmağı şeherbeşeher, kendbekend axtar, hansı gızın ayağına olsa, gerek onu alam.
Lele her yeri gezdi, bütün kendleri, şeherleri helek-felek eledi, başmag heç kimin ayağına olmadı. Axırda xeber alırlar ki, bu başmağı ayağına taxmamış kim galdı, dediler ki, birce Fatma adlı bir yetim gız var, o galıbdı. Getirib başmağı Fatmanın ayağına geyindirdiler, gördüler ki, ele bil başmagçı özü eliynen tikib, düz gızın ayağına. O saat gedib padşah oğluna xeber apardılar ki, bes bele-bele, başmag filan gızın ayağına oldu. Oğlan toy tedarükü görüb Fatmanı gelin getirmek üçün öz adamlarını gönderdi ki, gızın başını bezesinner. Bu terefden Fatmanın analığı paxıllığınnan az galdı çatlasın, odu ki, Fatmanın el-ayağını kendirnen bağlayıb saldı tendire, üstünü de örtdü. Öz gızı keçel Fatmanı da bezendirib goydu göyçek Fatmanın yerinde. Yengeler, sağdışlar, solduşlar geldiler ki, gızın başını bezeyib gelin aparsınlar, gördüler ki, gız o gız deyil.
Dediler:
- Ay balam, bu gız niye bele garalıb?
Gızın anası nırx deyib durdu ki, ele bu hemen göyçek Fatmadı, o günün altında durub, gün garaldıb. Yenge tez başmağı getirib gızın ayağına taxdı, gördü yox, olmadı. Öz-özüne fikirleşdi ki, axı bu gız men gördüyüm deyil, bunu bezeyib aparsag padşahın oğlu ne deyer? Ele bu fikirdeydi ki, gördü küçeden uşaglar oxuyurlar:
Gün çıx, gün çıx,
Keher atı min çıx,
Keçel gızı evde goy,
Saçlı gızı götür gaç.
Yenge gızın tez başına baxıb gördü gız gart keçeldi. Tez durdu ki, gedib ehvalatı oğlana söylesin. Birden mehlede bir xoruz başladı bannamağa:
Guggulu-gu,
Fatma xanım tendirde,
El-ayağı kendirde.
Yenge gelib tez tendirin ağzını açdı, gördü doğrudan da Fatmanın el-ayağını kendirnen bağlayıb tendire salıblar. Gızı çıxardıb getirdiler eve, yetmiş yerden ona bezek-düzek verib, geyindirib-keçindirib apardılar padşahın oğluna. Hamı toyda çalır, oynayır, şadlıg eleyirdi keçel Fatmaynan anası gan ağlayırdı.
Aradan bir müddet keçennen sonra keçel Fatmanın anası dedi:
- A gızım, olan-olub, keçen-keçib, bir dur get gör bacın ne gayırır?
Keçel Fatma geyinib-keçinib getdi bacısının yanına, xoş-beş on beşden sonra dedi:
- Ay bacı, yaman çimmek isteyirem, dur gedek derya kenarında çimek.
Göyçek Fatma bacısının xetrini sındırmayıb öz gızıl teştini de götürüb getdi derya kenarına. Keçel gız dedi:
- A bacı, evvelce sen soyun, men seni çimizdirim, sonrada sen meni çimizdirersen.
Fatma söze inanıb soyundu, deryanın gırağında çimmek isteyende keçel Fatma onu iteleyib suyun derin yerine saldı. Göyçek Fatma sudan çıxa bilmedi. Keçel gız Fatmanın paltarını geyinib oğlanın evine geldi. Axşam oldu, gız üz-gözünü gizlede-gizlede bir teher geceni saldı. Yatmag vaxtı gelende oğlan gördü ki, Fatmanın saçı heç eline deymir. Odu ki, dedi:
- Ay Fatma, senin saçın heç gözüme deymir.
Gız dedi:
- Başımı yumuşam deyin yığılıb bir yere, sabah guruyar, gene uzanar.
Sabah açıldı, oğlan atına minib deryanın kenarıynan gedirdi, bir de gördü ki, bir balıgçı toru ne geder çekirse, sudan çıxarda bilmir. Oğlan atdan düşüb balıgçıya kömek eledi. Bir teher toru çekib sudan çıxardılar. Bir de gördüler ki, tora bir balıg düşüb ki, ecdaha boyda, tez balığın garnını yardılar. Oğlan gördü ki, buy budu göyçek Fatma balığın garnında, tez gızı çıxardıb bir şeye büküb eve getirdi. Fatma başına gelen ehvalatı tamam başdan-ayağa kimi erine danışdı. Oğlan o saat emr eledi ki, bir deli gatır getirsinler. Keçel Fatmanı gatırın guyruğuna bağladıb dağda-daşda sürütdediler. Keçel Fatmanın her tikesi bir derede galdı. Sonra göyçek Fatmaynan padşahın oğlu keyf çekib dövran keçirdiler.
Göyden üç alma düşdü, biri menim, biri senin, biri de nağıl söyleyenin

Navigasyon

[0] Mesajlar